Een
plaatje zegt meer dan duizend woorden
Dit
oude chineese spreekwoord is zeker van toepassing op amateur televisie. En
met name geldt dit voor Slow Scan TeleVision, de oudste versie. Deze mode,
die al heel lang een sluimerend leven leidt op de HF-banden is recent tot
nieuw leven gekomen. De oorzaak hiervan is het beschikbaar komen van
speciale hulpmiddelen. De geschiedenis herhaalt zich, net zoals voor RTTY,
nu ook voor SSTV. RTTY kwam pas tot grote bloei toen de PTT's grote
hoeveelheden telexapparatuur ging afstoten in de 60-er jaren. Voor
spotprijsjes hebben toen zeer veel amateurs zo'n 'wortelstamper' kunnen
bemachtigen.
De
tv-amateurs stonden voor het grote probleem: Hoe zet men beelden om in
electrische signalen en terug, stroompjes in plaatjes. Over bewegende
beelden werd toen maar helemaal niet gesproken. Het TV-omroepsysteem kon
niet toegepast worden op de HF-banden, omdat daar geen bandbreedte genoeg
beschikbaar is. Een groep amateurs ging zich daarom toeleggen op het
werken op de UHF en microgolf banden. Daarmee werd het huidige ATV
geboren. Op de HF-banden bleef men experimenteren met lang nalichtende
kathodestraalbuizen - uit de radartechniek.
Apparatuur
voor opname was er eigenlijk niet. Men moest een soort Nipkovsche schijf
maken - tegenwoordig noemen we dat een scanner.
Met
de komst van de Commodore 64 en later de Amiga werd het mogelijk om op
eenvoudige wijze plaatjes op een beeldscherm te toveren. Ook konden nu op
eenvoudige wijze computerplaatjes in electrische signalen worden omgezet.
Men
had reeds een standaard ontwikkeld voor TV-beelden. Een zwart-wit plaatje
werd opgebouwd uit 120 lijnen. Elke lijn werd gedurende 62 miliseconden
afgetast. De helderheid wordt in frequentie van een audiosignaal omgezet.
Zwart is 1500 Hz en wit is 2300 Hz. Elke lijn wordt voorafgegaan door een
5 milisec. durende synchronisatiepulse, een toontje van 1200 Hz. Met 15
lijnen per seconde duurt het alles bij elkaar dan 2 minuten om een beeld
op te bouwen. Dus geen flitsende beelden.
Kleur
was nu ook mogelijk. Maar hoe doen we dat? Daar had de zwart-wit standaard
niet in voorzien. Er onstonden nu een aantal 'standaarden'. Bekende namen
zijn Robot, Martin, Scottie. Ook JVFax een bekende naam in deze wereld uit
de Fax wereld, kan aan het rijtje worden toegevoegd. Immers Faximile is
ook een soort van SSTV. Het werd populair door de mogelijkheid om
weerbeelden te ontvangen.
SSTV
is ontwikkeld door radio amateurs om een manier te hebben om plaatjes te
kunnen verzenden op een gewoon spraak kanaal.
Slow
Scan TV wordt opgebouwd door frame en line pulsen zoals alle TV methodes.
In
het begin was SSTV alleen maar zwart wit met een resolutie van 120 pixels
en 120 lijnen, het duurde zeven tot acht seconden om een beeld te
verzenden (en ontvangen natuurlijk).
Door
het verdubbelen van de lijnen of de pixels steeg de zendtijd tot 16 en 32
seconden.
De
eerste experimenten met kleuren beelden werden gedaan door afzonderlijk
rood, groen en blauw te verwijderen en daarna in zwart wit te verzenden
aan de ontvangst kant werden ze dan weer samen gevoegd tot een kleuren
plaatje, je moest dus alle doorgangen goed ontvangen om een mooi plaatje
te kunnen krijgen.
De
Duitse slow scan pionier Volker Wraase, DL2RZ ontwikkelde een line
sequentiële procedure die staat voor de tegenwoordige vorm van SSTV in
een aangepaste vorm.
Hier
werd het plaatje gedeeld in drie delen en per lijn verzonden in rood,
groen en blauwe delen .
het
weer ordenen van deze delen aan de ontvangst kant wordt gedaan door een
gemodificeerde sync puls aan het begin van de rode lijn.
Essentiële
ontwikkelingen weden gemaakt door de Britse radio amateur Eddie ("Scottie")
Murphy, GM3SBC, en Martin Emmerson, G3OQD, die een methode wilde
ontwikkelen die minder gevoelig was voor storing.De hoeveelheid sync
signalen werden gereduceerd, zodat het kleuren plaatje bijna zonder deze
sync`s kon worden verzonden.
Deze
nieuwe methode werd snel geaccepteerd als een "nieuwe mode" door
de Slow scanners.
De
meeste tegenwoordige SSTV standaards zijn het werk van G3OQD, zijn
"Martin1" mode wordt over de hele wereld gebruikt.De
kleur sequens is groen, blauw en rood (GBR), om een plaatje te verzenden
in "martin1" heb je 114 seconden nodig.