De luisteramateur beluistert (amateur)uitzendingen op de meest uiteenlopende golflengten. Het is voor velen de aanloop naar het zendamateurisme. Ook het luisteren naar andere soorten radio-uitzendingen kan soms zeer interessant zijn.
Het knutselen aan een ontvanger is kan zeer veel voldoening opleveren. Er komt nogal wat kijken voordat een signaal uit de ether is geplukt en in onze luidspreker of hoofdtelefoon terecht is gekomen.
kortegolf
Je eerste schreden op de kortegolf zijn niet eenvoudig. Het is er erg rumoerig, er is veel storing en interferentie, de gesprekken verlopen er meestal snel, met veel afkortingen en in een vreemde taal.
Dat is wel even wennen, maar dat is ook een uitdaging want er is enorm veel te horen. Dag en nacht is er activiteit, telkens onder andere condities en uit andere landen. Als luisteramateur doe je ervaring op en leer de weg op de kortegolf. Je weet waar je moet luisteren voor de Amerikanen, Russen, Italianen of DX. De tijden en frequenties waar je moet luisteren leer je kennen en de storing en het rumoer hinderen je minder. Je logt moeiteloos de roepnaam, het rapport en met wie het station werkt. Dat is operating practice en al luisterende leer je dat vanzelf.
Wie al wat langer luistert kent ook de fijne kneepjes, zoals split frequency, signalen uit een pile-up vissen en contest QSO's loggen.
Een beginnende luisteramateur of een amateur die van VHF/UHF overstapt naar de kortegolf leert de operating practice het snelst door veel te luisteren.
Met de aanschaf van een kortegolf ontvanger (of transceiver) en een antenne heb je nog geen verbinding in je logboek. Met driftig over de band draaien hoor je van alles, maar log je nog geen complete verbinding. Een zendamateur kan wel enthousiast CQ gaan roepen, maar dat houdt hij geen avond vol.
Het is dus de moeite waard dat je de weg op de kortegolf leert kennen, want dan kun je er avondvullend plezier beleven. Of dat nu gebeurt met experimenteren en draaien aan de ontvanger, met loggen van amateurs of verzamelen van QSL-kaarten.
Luisternummers
Ook luisteramateurs - short wave listeners, SWL genaamd - hebben een herkenningsteken. Dit wordt door de vereniging waarbij ze zijn aangesloten toegekend. In Nederland geeft de VERON NL-nummers uit en de VRZA PA-nummers.
In Belgie geeft de UBA ONL-nummers uit, terwijl GOS-luisteraars (GOS = de voormalige Sovjet-Unie) te herkennen zijn aan de U-nummers.
We kunnen dus bijvoorbeeld NL8800, ONL2820 of UA3-170-112 tegenkomen
Luisteren is een belangrijk onderdeel van het radio-amateurisme en daarmee kan je beginnen zonder examen. Al luisterend leer je de mogelijkheden van de radiohobby kennen en doe je ervaring op voor een toekomstige carrière als zendamateur.
De technieken
Op de daarvoor beschikbaar gestelde frequentiebanden kan de radio amateur experimenteren met een grote verscheidenheid aan technieken. Vroeger werd daar een grote verscheidenheid aan apparatuur bij gebruikt. Tegenwoordig is door het toepassen van de computer met de geluidskaart een heel nieuw gebied van digitale technieken geopend.
- Antennes Het karakteristieke gezicht en gehoor van onze hobby. Een goede antenne is het geheim van goede radio-ontvangst.
- Telegrafie Het met een bepaalde tijdsduurcodering aan en uit zetten van de zender. Dit is de oudste techniek om signalen via de radio over te brengen en nog steeds de favoriete mode bij moeilijke verbindingen.
- Telefonie De meest gebruikte mode. De zender wordt rechtstreeks met het spraaksignaal gemoduleerd.
- Amateur televisie Beelden worden overgebracht via een grote verscheidenheid aan technieken.
- Mobiel en portabel gebruik. Hier zijn de belangrijke aandachtspunten o.a.: gewicht en omvang van de apparatuur, energie verbruik, verplaatsbare antennes. Voor luisteramateurs is er het Back To The Future project, waarin radio-ontvangst zonder gebruik te maken van externe energiebronnen centraal staat.
- Vossenjacht Dit is een radiopeilwedstrijd, waarbij een of meer verborgen zenders opgespoord moeten worden. Vossenjagen is voor de amateur een mooie gelegenheid om de radiohobby te combineren met gezond buiten zijn. Een activiteit ook voor het hele gezin.
- Lange-afstandverbindingen (DX) Goede kennis van de propagatie van radiogolven en van de procedures bij het maken van verbindingen zijn zeer belangrijk. Het weer is daarbij een belangrijke factor.
- Expedities naar verre en ontoegankelijke gebieden Een bijzondere aantrekkingskracht oefent deelname aan expedities uit naar onbekende en afgelegen plaatsen op de aardbol. Hierbij spelen betrouwbaarheid van apparatuur, inventiviteit en organisatietalent een grote rol.
Zie ook iDXPress (Nederlandstalige informatie over DX-peditions). En luister eens naar de radioverbinding tijdens zo'n expeditie.
De DX-cluster is een stuk gereedschap voor de actieve DX'er. Iemand hoort een DX-station, en maakt hier een algemene melding - een spot - van. En iedereen die toegang heeft tot de plaats waar deze melding te vinden is, kan deze melding inzien. En dat geeft de lezer weer de mogelijkheid om eens te gaan luisteren op de band naar het gemelde station. Zo'n spot bevat de volgende gegevens: Call van melder, call van DX-station en de frequentie in kHz waar dit station te horen is, de datum, de tijd en de mode. De melding kan worden aangevuld met bijzonderheden welke het vermelden waard zijn. Ook op internet is het mogelijk dezelfde soort spots te plaatsen. Zo plaatsen de Nederlandse DX'ers voor elkaar spots op internetsite: http://sharon.esrac.ele.tue.nl/dxpress en internationaal op http://oh2aq.kolumbus.com/.
- Maan reflectie ( EME ) Een verbinding tussen twee radiostations wordt tot stand gebracht door het weerkaatsen van hun signalen aan het oppervlak van de maan. Deze tak van het radiozendamateurisme vergt het uiterste van de technische mogelijkheden van de radiozendamateur.
- Amateur Satellieten . Sterk in opkomst in de laatste jaren is het gebruik van verbindingen via door amateurs ontworpen en gebouwde satelieten. Ook in het ruimte station MIR is meestal een zendamateur aanwezig.
- Meteoor Scattering Verbindingen worden gemaakt door het reflecteren van radiosignalen aan de sporen die meteoren in de atmosfeer achterlaten. Met behulp van het waarnemen van de gereflecteerde radiosignalen van een bakenzender kan men onderzoek doen aan het voorkomen van meteoor sporen.
- Radio Telex ( RTTY en AMTOR ) Een veel gebruikte techniek voor het uitzenden van radiobulletins. Kan met geringe hulpmiddelen worden ontvangen.
- Packet Radio Dit digitale radionetwerk is sterk in opkomst. De techniek is veel komplexer dan radiotelex. De mogelijk heden omvatten o.a. het uitwisselen van persoonlijke berichten, het lezen en verzenden van bulletins. Nieuw is APRS, een plaatsbepalingssysteem dat gebruik maakt van packet technieken. Ook het organiseren en onderhouden van netwerkactiviteiten is een belanrijke aktiviteit.
- Machine Generated Modulation (MGM), hierbij vervult computerprocessing een essentiële functie bij het zenden en ontvangen.
Digitale technieken zijn in de radiozendamateur hobby niet meer weg te denken. Nieuwe impulsen worden gegeven aan ontwikkelingen op het gebied van storingsonderdrukking, filters, modulatie technieken, frequentie opwekking. Ook de PC heeft op het werkplekje van de radiozendamateur een vast plaats verworven.
Met name het gebruik van de geluidskaart voor het digitaal verwerken van audiosignalen (DSP) heeft de aanzet gegeven tot een groot aantal nieuwe communicatiemodes. Stem eens af op de frequenties voor digitale modes.
De verenigingen
In vele landen hebben radiozendamateurs zich verenigd in nationaal verband. Elk land heeft een afvaardiging - voor Nederland is dit de VERON en VRZA- in de IARU, de internationale organisatie voor het radiozendamateurisme. Deze instantie behartigt de belangen van de radiozendamateurs in het wereldwijde overleg over het gebruik van de etherfrequenties.
Ook van beroepsorganisaties zijn veel radiozendamateurs lid. Plaatselijke afdelingen van landelijke verenigingen organiseren interessante aktiviteiten.